Η ΚΙΒΩΤΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Γράφει ο Δημήτρης Κ. Μπάκας

Προοίμιο

      Η σημερινή , δυτικού τύπου,  Κοινωνία είναι στη γενική έννοια θρυμματισμένη. Κατά περίπτωση μόνον συγκροτούνται «συν-ομαδώσεις». Το συναίσθημα του συνανήκειν δεν είναι εμπεδωμένο σε βασικές κοινές  αξίες. Το εγώ  θεωρείται ως κέντρο του Κόσμου. Κυριαρχεί το ατομικό συμφέρον, που απορρέει, από την ανάγκη υπαρξιακής αυτοσυντήρησης και  αυτο-επιβεβαίωσης. Λησμονούμε ότι υπάρχουμε, επειδή υπάρχει ο διπλανός μας, ο οποίος έχει τις ίδιες με εμάς απαιτήσεις. Οι παραδοσιακοί δεσμοί μεταξύ των ανθρώπων έχουν  αλλοιωθεί και οι δυνάμεις συνοχής έχουν χαλαρώσει. Ζούμε ουσιαστικά σε μια  κοινωνία που έχει μαζικό χαραχτήρα. Ωστόσο χωρίς, αρμονικά σύνολα ανθρώπων είναι αδύνατον να αντιμετωπιστούν τα τεράστια προβλήματα της ζωή μας γιατί η αντιμετώπισή τους απαιτεί δυνάμεις που ξεπερνούν τις ατομικές μας δυνατότητες. Είμαστε υποχρεωμένοι να δημιουργήσουμε υγιείς σχέσεις με τους διπλανούς μας  με την αφομοίωση κοινών αξιών που εμπεδώνονται με δημιουργικό διάλογο μεταξύ μας.

Εισαγωγή

Για τα καυτά προβλήματα της  πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας συνηθίζεται μια συζήτηση σε μορφή διαλόγου. Φυσικά, δεν μπορεί να απορρίψει κανείς την ωφελιμότητα τέτοιων συζητήσεων, γιατί ακούγονται ποικίλες απόψεις και ο θεατής-ακροατής ενημερώνεται σε μεγαλύτερο εύρος και βάθος. Εντούτοις, ενέχουν ένα μεγάλο μειονέκτημα. Τις περισσότερες, αν όχι πάντοτε, περιπτώσεις ο κάθε συνομιλητής προσπαθεί να προβάλει τις θέσεις- απόψεις του και προπαντός προσπαθεί να κερδίσει τις εντυπώσεις. Συνηθισμένο φαινόμενο τα περίφημα προεκλογικά debates για καθαρά λόγους κομματικού εντυπωσιασμού και στη συνέχεια οι κριτικές : «ποιος κέρδισε;», «ποιος έχασε;». Τελικά, ενώ όντως κάθε τέτοια συζήτηση  παρουσιάζεται ως μια ευκαιρία σχετικής πληροφόρησης  δεν αναπτύσσονται εκείνες οι συνθήκες  για ανάπτυξη διαλογικής  δημιουργικότητας.

 Δημιουργικότητα

Βασικότερο πρόβλημα της ζωής είναι η αβεβαιότητα και το μη προβλέψιμο. Οι άνθρωποι το βιώνουμε πολύ έντονα. Οι χαοτικές καταστάσεις ξεπερνούν τη δική μας πρόβλεψη, έλεγχο και χειρισμό. Και όμως από αυτά τα μη ελεγχόμενα πλήρως συστήματα αναφύεται κάτι καινούργιο. Είμαστε αναγκασμένοι να αγκαλιάσουμε και να ζήσουμε με τις αβεβαιότητες και αυτό επιτυγχάνεται με τη δημιουργικότητα. Η λογική και γραμμική συλλογιστική έχουν πάντα τη θέση τους αλλά η δημιουργικότητα που αναδύεται από μια ασάφεια μάς δείχνει ότι η πραγματική ζωή χρειάζεται κάτι παραπάνω. Αυτό το γνωρίζουν ανέκαθεν οι δημιουργικοί καλλιτέχνες και οι ποιητές. Χρειάζεται μια αισθητική έννοια για το τι ταιριάζει; πού; τι είναι αρμονικό; ποιο θα αναπτυχθεί; και ποιο θα πεθάνει;

Οφείλουμε και μπορούμε να γίνουμε συνεργάτες με την αβεβαιότητα, είτε ως άτομα είτε ως σύνολα. Πολλοί πιστεύουν πως η δημιουργικότητα είναι ένα «δώρο», που το έχουν λίγοι. Τη θεωρούν  μια απόκλιση από το φυσιολογικό. Αυτό είναι ένας μύθος, όπως και το ότι η δημιουργικότητα ανήκει σε όσους ανήκουν στις καλές τέχνες που παράγουν κάτι καινούργιο. Η δημιουργικότητα βρίσκεται σε κάθε βήμα της ζωής μας γιατί έχει την έννοια της υπέρβασης των όσων γνωρίζουμε, της κατάκτησης και μιας ευρύτερης «αλήθειας» των πραγμάτων. Οι αγκυλωμένες βεβαιότητες σχετικά με τον κόσμο, οδηγεί το μυαλό μας σχεδόν πάντοτε  σε παραμορφώσεις και λανθασμένες αντιλήψεις της πραγματικότητας. Η αλήθεια δεν είναι στατική, δεν είναι μια άποψη αλλά είναι ένα πλέγμα σχέσεων που μας φέρνουν κοντά ή όχι με τα πράγματα και τους άλλους ανθρώπους. 

Οι καλλιτέχνες κατά τη φάση της δημιουργίας τους προσπαθούν να κρατήσουν μια αίσθηση ανοιχτής ροής της πραγματικότητας χρησιμοποιώντας ποιητικές μεταφορές και ασάφειες που παραπέμπουν σε αναζήτηση απαντήσεων, ηθικών διδαγμάτων και βεβαιοτήτων. Κανένα έργο δεν θεωρείται απόλυτα τελειωμένο. Κανένα έργο δεν αξιολογείται το ίδιο από διαφορετικούς επαγγελματικά ανθρώπους, γιατί ο καθένας το βλέπει από τη δική του οπτική γωνία. Και αυτό είναι ακριβώς το έργο τέχνης, η διαφορετικότητα.

Η μεγαλύτερη χρήση της ανθρώπινης δημιουργικής διανόησης δεν γίνεται στην τέχνη, αλλά στις καθημερινές αυθόρμητες πράξεις , με τις οποίες διατηρούμε την κοινωνία μας σε συνοχή. Η δημιουργικότητα πολλές φορές καταλήγει σε κάτι καινούργιο  και μοναδικό. Μια αίσθηση φρεσκάδας φαίνεται να είναι το μόνιμο χαρακτηριστικό της δημιουργικότητας, καθόσον μπαίνουμε στην πραγματική «τυρβώδη ροή» της ζωής, αντιλαμβανόμαστε ότι  στην ουσία όλα είναι πάντα νέα.

 Ανταγωνισμός- συναγωνισμός –ευγενής άμιλλα

Παρατηρούμε τρεις βαθμίδες «συν-εργασίας» των ατόμων που αποβλέπουν σε κάποιο όφελος, αλλά διαφέρουν ποιοτικά, ως προς το σκοπό και τη μέθοδο. Τον ανταγωνισμό με αποτελέσματα πιο εμφανή , αλλά καταστροφικό για τις ανθρώπινες σχέσεις και τον ίδιο τον άνθρωπο, λόγω αντιπαλότητας και μη τήρησης των ορίων ηθικής συμπεριφοράς. Γεμάτη η εποχή μας από τέτοια παραδείγματα ανταγωνισμού κυρίως στον οικονομικό κερδοσκοπικό τομέα. Το κέρδος αποτελεί κορυφαία επιδίωξη, τουλάχιστο, στις μέρες μας!

Ο συναγωνισμός, με αμβλυμμένη συναγωνιστική έννοια, βρίσκεται πιο κοντά στην ευγενή άμιλλα, που συνιστά εξιδανικευμένη έννοια για την οποία ο Αριστοτέλης είπε: «Ένθα γαρ άμιλλα ενταύθα και νίκη εστί». Η όλη συν-εξέλιξη οφείλεται κυρίως σε έναν υγιή συναγωνισμό και στην ευγενή άμιλλα. Οι άνθρωποι χωρίς αντιπαλότητες  έρχονται πιο κοντά, αμιλλώνται για την ατομική βελτίωση, που συμβάλλει και στο γενικό καλό.

Τα άριστα, όμως, επιτεύγματα αναδύονται από ένα πιο λεπτοφυές επίπεδο συνεργασίας, που υπερκαλύπτει και τον συναγωνισμό και την ευγενή άμιλλα. Από τον δημιουργικό  και γόνιμο διάλογο.

Ο διάλογος ως κρίσιμη φάση δημιουργικότητας

Στις ανθρώπινες σχέσεις ο διάλογος  δεν πρέπει να θεωρείται, ως μια απλή ανταλλαγή απόψεων, ούτε μια συζήτηση με την έννοια χτυπημάτων «πέρα δώθε», δίκην παιχνιδιού επιτραπέζιας αντισφαίρισης (πιγκ πονγκ). Ο ουσιαστικός διάλογος συνιστά δημιουργία κατάλληλων συνθηκών ανάδυσης νέων απόψεων, συγκλίσεων και λύσεων. Συνήθως, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων οι άνθρωποι προσέρχονται με «μη διαπραγματεύσιμες πεποιθήσεις»  (κόκκινες γραμμές) , που δύσκολα μπορεί  να κατανοηθούν ή να ερμηνευτούν ως έχουν. Εντούτοις σε ένα δημιουργικό διάλογο οι απόψεις αυτές μπορεί και πρέπει να κοινοποιηθούν, αλλά να παραμείνουν για λίγο στην άκρη μέχρι να βρεθεί ικανός τρόπος ικανοποίησης  κατά την διαδικασία της διαλογικής δημιουργικότητας.  Όσες περισσότερες και ποικιλότερες απόψεις ακούγονται τόσο μεγαλύτερη πιθανότητα υπάρχει να αναδυθεί η πιο λυσιτελής απόφανση με την προϋπόθεση  να αναπτυχθεί και κλίμα συναίνεσης , κατανόησης για σύνθεση  και σύγκλιση απόψεων. Το ευτυχέστερο αποτέλεσμα εκδηλώνεται πολλές φορές ξαφνικά, όταν η κοινή ειλικρίνεια επικρατήσει και αναγνωρίσει την πιο αρμοστή λύση. Κάτω από ευνοϊκές συνθήκες η  συν-ομιλία πλημμυρίζει από δημιουργικότητα. Τότε, λέμε, επικρατεί η «δημιουργική ασάφεια».

 Μια φάση κρισιμότητας που δεν πρέπει να ξεπεράσει τα όρια ευπρέπειας και ειλικρίνειας.  Όντως μια τέτοια πολύτιμη φάση αναπτύσσεται σε όλα τα είδη δημιουργίας σε κάθε τέχνη. Και ο  ουσιαστικός διάλογος είναι τέχνη όπως η στρατηγική και  η πολιτική. Πρόκειται για μια ουσιαστική και γόνιμη διαδικασία ανάλυσης, σύγκρισης, επιλογής και σύνθεσης, που καταλήγει σε υλοποιήσιμο αποτέλεσμα. Είναι «κρίση», δηλαδή λήψη απόφασης. Τα θέματα αναλύονται ελεύθερα, σε λεπτότερα στοιχεία που αντιπαρατίθενται και ανασυντίθενται σε νέες απόψεις και συνδυασμούς. Από την αρμονική αυτή σύνθεση αναδύονται νέες προσεγγίσεις  που οδηγούν σε λύσεις που σχεδόν καμία από τις μεμονωμένες απόψεις δεν ήταν δυνατόν να προβλέψει. Τότε, και μόνον τότε, το κάθε μέρος αναλαμβάνει με καλή διάθεση και ευπρέπεια την αληθή ευθύνη του έναντι της όλης διαδικασίας.

Συνήθως οι συνθήκες  δημιουργικού  διαλόγου αιφνιδιάζουν θετικά, γιατί αναδύονται απροσδόκητες ιδανικές   λύσεις. Οι συνομιλητές θεωρούν τον εαυτό τους νικητή [win win], γιατί έχουν συμβάλει στο αναδυόμενο  κοινό αποτέλεσμα. Δεν έχουμε, τότε, έναν  απλό συμβιβασμό. Ο συμβιβασμός συνήθως είναι χειρότερος από  την ήττα, ακόμη και ως έντιμος, γιατί όλοι αισθάνονται  ότι υπέκυψαν στην ανάγκη και συνήθως χωρίζονται σε νικητές και ηττημένους.

Απόλυτοι  κανόνες  γόνιμου και δημιουργικού διαλόγου δεν μπορούν να καθοριστούν παρά μόνον βασικές αρχές, καθόσον κάθε συζήτηση, ως ζωντανή εξέλιξη, θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στο αντικείμενο που εξετάζεται, αλλά και στις ποιότητες και δυνατότητες των συνομιλητών. Η ομάδα εργασίας για να αποδώσει το θετικότερο αποτέλεσμα οφείλει:

·         Να εργάζεται μέσα σε σχετικά ανοιχτό  και ελεύθερο ορίζοντα ενδιαφέροντος(πχ Πατρίδα) και όχι ως  μια κλειστή οστεοποιημένη ομάδα εναντίον άλλων ομάδων.

·         Τα μέλη πρέπει να αισθάνονται ελεύθερα στη διατύπωση απόψεων μέσα σε πνεύμα αλληλοκατανόησης , χωρίς εμμονές, εγγράμματα, δοξασίες  και  δογματικές  πεποιθήσεις.

·         Η ομάδα εργασίας στον χρόνο επεξεργασίας του συγκεκριμένου θέματος θα πρέπει να συνιστά οντότητα, ήτοι υποκείμενο- πρόσωπο, ώστε να μπορεί να φθάσει σε σημείο συνεξέτασης και επεξεργασίας ταυτόχρονα μεγάλου αριθμού  προτάσεων από τις οποίες θα είναι δυνατόν να αναδυθούν νέες λύσεις.

            Ο δημιουργικός διάλογος αναπτύσσει σχέσεις μεταξύ προσώπων

 Ο βασικός κρίκος συνοχής της Κοινωνίας είναι η σχέση  ισοτιμίας «πρόσωπο» με «πρόσωπο» που εξαρτάται από τρεις βασικούς παράγοντες αφομοίωσης των κοινών αξιών:

·         Η αυθεντικότητα (η ειλικρίνεια και η γνησιότητα). Οι προσωπικές «αλήθειες» συνήθως αποκλίνουν. Κανένας δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια. Η  «αλήθεια» μας περνάει  μέσα από την «αλήθεια» του άλλου και αυτή η κοινή επιθυμία για την αλήθεια επιζητά  μετριοφροσύνη, υποχωρητικότητα και καλή διάθεση. Ο παραγλωσσικός κώδικας επικοινωνίας μας (έκφραση του προσώπου, η τύρβη, η στάση κλπ.) μεταδίδει ένα μεγάλο όγκο ατεκμηρίωτων  πληροφοριών  και  αλλοιώνει ενίοτε   την αλήθεια.

·          Η υπευθυνότητα. Το βασικό στοιχείο  της προσωπικότητας και της ηθικής  στάσεως έναντι ενός κοινού σκοπού αποτελεί εγγύηση επιτυχίας.

·          Η  καλή διάθεση ( ευγένεια),είναι στοιχείο γόνιμου κλίματος για ομαδική σχέση και αρμονία.

·         Η  πίστη στο κοινό αποτέλεσμα της συνεργασίας( αξία της ιερότητας).

Όταν οι  τέσσερις  παραπάνω προϋποθέσεις, που αντανακλούν αντίστοιχα στις θεμελιώδεις  αξίες (αλήθεια, αγαθό,  κάλλος και ιερότητα) συντρέξουν και συντεθούν αρμονικά, τότε η ανθρώπινη ψυχή συγκινείται, «ερωτεύεται», ούτως ειπείν, τον υπέρτερο σκοπό και καθίσταται ευεπίφορη. Φωτίζεται από την αληθινή ειλικρίνεια. Προσανατολίζεται στον αγαθό χαρακτήρα της υπευθυνότητας για επίτευξη  σκοπού. Ευφραίνεται από την ωραιότητα της καλής διάθεσης. Πληρούνται, τότε, οι βασικές προϋποθέσεις του σεβασμού της προσωπικότητας και της προσωπικής ελευθερίας των μελών, οπότε  ξανοίγεται ο ελεύθερος χώρος προσωπικής  ευθύνης και αφομοίωσης κοινών αξιών. Η ηθική συνείδηση, χώρος ριζώματος των αξιών μας, καθίσταται αξιογόνος και αναδύονται νέες αξίες υψηλής  λεπτότητας, όπως  η εμπιστοσύνη, η αλληλεγγύη, η φιλότητα και η αγάπη.

Συμπεράσματα

Σε σύνθετα προβλήματα από μια αρμονική σύνθεση μέσα στο πλαίσιο της «χρυσής σύνθεσης[τομής] και του άριστου μέτρου (μετριοπάθεια)  αναδύονται  οι βέλτιστες  λύσεις από τις οποίες επωφελούνται όλοι. Οι ισορροπίες, όμως, είναι  λεπτές και  αναφύεται το φαινόμενο της  «δύναμης της αδυναμίας. Δηλαδή, ο ασθενέστερος κρίκος έχει μεγαλύτερη επικινδυνότητα θραύσης, άρα οι παραπάνω όροι «δημιουργικής ασάφειας» ( ειλικρίνεια, καλή διάθεση, υπευθυνότητα και πίστη στο όλο) έχουν πολύ λεπτότερα όρια και υφίσταται άμεσος κίνδυνος να εμφιλοχωρήσει ο εκβιασμός.

            Στον sui generis, εξαιρετικό διάλογο, τον εσωτερικό  μας διάλογο, ο λόγος, τα συναισθήματα και η βούλησή μας για ηθική ενέργεια πρέπει να βρίσκονται σε έναν  γόνιμο και δημιουργικό διάλογο. 

            Όλες οι αξίες πρέπει να θεωρούνται  ταυτόχρονα μέσα στο πλαίσιο της χρυσής αναλογίας (τομής)  και του μέτρου. Είναι επικίνδυνο το να κυριαρχεί σε απόλυτο βαθμό μία αξία και καταστροφικό το να παραβλέπεται τελείως μια άλλη αξία. Στη φύση οι δυνάμεις ανταγωνισμού  εξισορροπούνται από τις δυνάμεις  συνοχής και συνεργασίας που συνιστούν τη ζωογόνο δύναμη της ζωής.

             Ο  δημιουργικός διάλογος φέρνει όλα τα όντα της φύσης σε αρμονική σύνθεση, ακόμη και τα αντίθετα, οπότε  αναδύονται νέες δυνάμεις που δεν μπορούν να δώσουν τα επιμέρους στοιχεία. Συνιστά αρετή και απαιτεί δια βίου άσκηση.

            Οι διαφορετικές απόψεις  δεν πρέπει να προκαλούν πόλωση και να υπερβαίνουν τα όρια συνοχής, ώστε να είναι δυνατή  η δημιουργική  αυτοοργάνωση της ομάδας.

            Ο ισχυρότερος δεσμός προσώπων επιτυγχάνεται με τον  δημιουργικό διάλογο.

            Όταν τρεις θεμελιώδεις αξίες (αλήθεια, ωραιότητα και αγαθότητα) , αντίστοιχα ως ειλικρίνεια , καλή διάθεση και υπευθυνότητα συντρέξουν και συντεθούν  αρμονικά δημιουργούν τις υγιείς ανθρώπινες  σχέσεις «πρόσωπο» με  «πρόσωπο». Η λυδία  λίθος για κάθε ανθρώπινης σχέσης, οιασδήποτε ιεραρχικής δομής. Οικογένεια,   κοινωνία και  Πατρίδα.

       Επίλογος

        Η ΚΙΒΩΤΟΣ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ έχει συμπεριλάβει στους σκοπούς της , ως κύριο μέλημα την ανάπτυξη ενός διαρκούς,  γόνιμου και  δημιουργικού διαλόγου μεταξύ των μελών της και όχι μόνον, ώστε να διερευνηθούν ποικίλα, ζωτικά και πολύπλοκα θέματα τα οποία δεν επιδέχονται μια συγκεκριμένη και απόλυτη λύση, αλλά προσεγγίζονται μόνον, όταν αναλυθούν, συνεξεταστούν με τους περισσότερους δυνατούς συνδυασμούς και συντεθούν ανάλογα τη σπουδαιότητα με τη γνώμη των πολλών.

 Αυτό θα προγραμματίζεται να γίνεται με ομάδες εργασίας μέχρι και είκοσι ειδικών, διαφόρων ειδικοτήτων, αφού πρώτα έχουν ακουστεί οι γενικές κατευθυντήριες οδηγίες και απόψεις των μελών της Κιβωτού και επακολουθήσουν μια ή περισσότερες συνεδρίες, έως ότου βρεθεί ικανοποιητική σύγκλιση απόψεων και λύσεις ή δυνατόν ομόφωνα αποδεκτές.

Οι συνεδρίες θα διεξάγονται μέσα στο πνεύμα του δημιουργικού διαλόγου που περιγράφεται παραπάνω. Τα αποτελέσματα θα δημοσιεύονται ως αποφάνσεις της Κιβωτού.

 Αυτό εκτιμάται ότι συνιστά  ένα ελάχιστο ουσιαστικό έργο προσφοράς στην Πατρίδα μας ως ένα χρήσιμο συλλογικό, διαλογικό και αντικειμενικό αποτέλεσμα.

                                                                                          Δημήτρης Κ. Μπάκας

                                                                                                     Σεπ 2016

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΩΣ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΞΙΑ του Δημήτρη Μπάκα

 Εισαγωγή

Στο πλαίσιο της σύγχρονης Δημοκρατίας ο πολίτης αποτελεί το θεμελιώδες υποκείμενο και  καθορίζει τη στάση του, είτε με το όραμα που έχει για μια ιδεατή Πολιτεία είτε με την κοινωνική ένταξή του. Ενεργεί, είτε ατομικά είτε συλλογικά σε δύο θεσμικές διαστάσεις της Δημοκρατίας: Στη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος σε επίπεδο κρατικών θεσμών και στο καθημερινό δικαίωμα και αξίωση τού πολίτη να προσδιορίζει τις πολιτικές αποφάσεις συνεχώς μέσω της ελεύθερης έκφρασής του και όχι μόνο κατά την εκλογική διαδικασία. Η παραπάνω διάκριση  είναι δημιούργημα ιστορικό. Στην αρχέγονη μορφή τής άμεσης δημοκρατίας (πόλη- κράτος ) συντρέχει η ταύτιση, άρχοντα και αρχομένου. Ο πολίτης, εδώ, έχει κατοχυρώσει και τους δυο ρόλους ως ο μόνος παράγοντας παραγωγής εξουσίας.

 Η άμεση δημοκρατία κατέστη ανεφάρμοστη για λόγους προφανείς. Στο αμιγές αντιπροσωπευτικό σύστημα που διαδέχθηκε τη μοναρχία η πολιτική λειτουργία του πολίτη συνήθως αρχίζει και τελειώνει με την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος. Το πεδίο συνάντησης και συν-λειτουργίας εξουσίας και κοινωνίας  είναι η εκλογική διαδικασία. Η αυτονόμηση του πεδίου, όπου συντελείται η πολιτική αντιπροσώπευση, έναντι των αντιπροσωπευόμενων  πολιτών, οδήγησε σε εκφυλιστικά φαινόμενα, όπως την επαγγελματικοποίηση της πολιτικής, στις κατ’ επίφαση δημοκρατικές διαδικασίες και την αποστασιοποίηση των πολιτών από το πολιτικό γίγνεσθαι.

Η συμμετοχή στη λειτουργία υγιούς δημοκρατίας συνιστά αρετή και απαιτεί ταπεινοφροσύνη, ανοχή, ενσυναίσθηση, αίσθηση ευθύνης και μέτρου. Οι υπερβολές την καταστρέφουν. Συνιστά η Δημοκρατία την καλύτερη συνθήκη δυναμικής σύνθεσης και ισορροπίας με βάση τη χρυσή αναλογία(τομή). Είναι μια ανάδυση της αρμονίας σχέσεων μεταξύ των πολιτών στη συνύπαρξή τους, διάδρασή τους και παραγωγής συλλογικού έργου. Απαιτεί αναπτυγμένη κοινή πολιτική συνείδηση( συνειδέναι= γνωρίζω από κοινού με τον άλλον) υγιούς συμμετοχικότητας.

 Συμμετοχική Δημοκρατία

Η στεγανή διάκριση εξουσίας και της κοινωνίας ανήκει πια στο παρελθόν Με την εξέλιξη της δημοκρατίας αναπτύσσεται μια σχετικά πιο άμεση συμμετοχικότητα του πολίτη που συνιστά κατάκτησή του, που τον προάγει  σε συμπρωταγωνιστή του πολιτικού του γίγνεσθαι. Οι θεσμοί των δημοψηφισμάτων και των κομμάτων οδηγούν προς αυτό το σκοπό. Αναπτύσσεται ένας δημοκρατικός εμπλουτισμός της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας  με μια εξαιρετικά κρίσιμη θεσμικά κατοχυρωμένη, δυνατότητα ατομικής και συλλογικής συμμετοχής του πολίτη. 

Οι ελευθερίες που προστατεύονται από τα θεμελιώδη δικαιώματα δεν αποτελούν πια μόνον αυτοσκοπό. Δεν συνιστούν μόνον άμυνα του πολίτη απέναντι στην κρατική εξουσία, είναι πια και εργαλείο στα χέρια του πολίτη για άσκηση πολιτικής επιρροής, για τη συμμετοχή του στις παντός είδους πολιτικές διαδικασίες-εκφάνσεις: στην οικονομική, κοινωνική, πνευματική κλπ. ζωή. Τα θεμελιώδη δικαιώματα καθίστανται έπαλξη σύμπραξης του πολίτη στη διαμόρφωση των δημόσιων πραγμάτων. Η άσκησή τους είναι νομιμοποιητική της δημοκρατικής λειτουργίας της Πολιτείας. Το συνταγματικό δικαίωμα καθίσταται και συνταγματικό λειτούργημα.  Ίσως αυτό είναι το ουσιαστικότερο στοιχείο της σύγχρονης Δημοκρατίας.

Έτσι, η Δημοκρατία  άρχισε με τον υπήκοο, πέρασε στον πολίτη-εκλογέα και εξελίχθηκε στον πολιτικό-πολίτη, που διεκδικεί την ενεργό πολιτική του συμμετοχή, δηλαδή έγινε homo politicus. Οιονεί, αναδύεται η νέα μορφή Δημοκρατίας συνεχώς εμπλουτιζόμενη με νέες διαστάσεις και αξιώσεις από τον πολίτη. Η μορφή της συμμετοχικής δημοκρατίας.

  Πολιτικός λόγος και πολιτική παιδεία

Στη συμμετοχική δημοκρατία αναφύεται η αδήριτη ανάγκη πολιτικής παιδείας, που είναι μέρος της ολιστικής παιδείας. Όταν μιλάμε για πολιτική παιδεία εννοούμε τον πολιτικό λόγο και τέχνη, ήτοι την πολιτική. Δεν υπάρχει έννοια που να έχει παραποιηθεί και να έχει μειωθεί, ως προς το αρχέγονο νόημά της,  όσο η έννοια της πολιτικής, και μάλιστα τόσο από την επιστήμη, όσο και την πρακτική. Τη χρησιμοποιούν τόσο στην θεωρία της ειρήνης, του πολέμου, των δημοκρατικών καθεστώτων και στη θεωρία των αξιών, αλλά και στη θεωρία  της αγοράς. Η πολιτική με κοινή νοηματική ρίζα την πόλη, πολίτη, πολιτισμό και πολιτεία επιβιώνει και σήμερα και νοηματοδοτεί τη σύλληψη  της λειτουργίας ολόκληρου του πολιτικού φαινομένου. Δημοκρατία σημαίνει πολιτική νομιμοποίηση των πολιτειακών αποφάσεων ως συνολική λειτουργία της κοινωνίας, η πολιτική μετουσιώνει τους θεσμούς από αφηρημένη συνταγματική ρύθμιση σε πραγματικότητα και συναιρεί την ιδέα της δημοκρατίας με την ιστορική της πραγμάτωση σε αδιαίρετη ενότητα.

Και εδώ τίθεται το ερώτημα: υπάρχει δυνατότητα τυποποίησης  ή και εξιδανίκευσης της πολιτικής ως  συστήματος αξιών; Τυποποίηση, δηλαδή μια σχηματική κατάταξη μιας ύλης με βάση γενικά και απόλυτα χαρακτηριστικά, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι συνθήκες της εκάστοτε πραγματικότητας  είναι αδύνατη, γιατί είναι ανύπαρκτη η σαφής έννοια της γενικής βούλησης του λαού. Εξιδανίκευση με μία εκ των προτέρων αναγνώριση της απόλυτης ποιότητας δεν μπορούμε να μιλήσουμε. Απλούστατα, γιατί η σύγχρονη δημοκρατία παρουσιάζει σοβαρές παθογένειες , όπως το φαινόμενο της εμπορίας  των ειδήσεων και ο πολιτικός λόγος δεν είναι αυτός που  πραγματικά είναι, αλλά εκείνος που θέλουν να παρουσιάσουν τα ΜΜΕ. Επίσης, η δια γυμνού οφθαλμού παρατήρηση δεν είναι εφικτή, αλλά φτάνει στον πολίτη-θεατή, όπως την παραποιεί εστιάζοντας ο «μηχανισμός». Επαγωγικά, βρισκόμαστε στο κυρίαρχο φαινόμενο της «ψευδούς αλήθειας», οπότε προκαλείται ένας απόκρυφος χαρακτήρας της δημόσιας και ιδιωτικής πολιτικής.

 Οι φορείς των πολιτικών λειτουργημάτων έχουν διάφορο βαθμό «δημοκρατικής ωριμότητας» με δυσδιάκριτα τα όρια της πολιτικής δεοντολογίας  και  του ιδιωτικού κινήτρου. Ο «πολιτικός συκοφάντης» νομίζει πως βρίσκει τον τρόπο να επιδίδεται στην απόλαυσή του, διεκδικώντας ταυτόχρονα την κοινωνική επιδοκιμασία. Ενώ  η δημοκρατία είναι το κατεξοχήν πολίτευμα, το οποίο προϋποθέτει ανθρώπους , που να υπερνικούν την τάση να κάνουν την πολιτική όργανο ιδιωτικής συμπεριφοράς. Το ιδιωτικό πάθος ως κίνητρο δημόσιας συμπεριφοράς παραμορφώνει τους θεσμούς και οδηγεί στην  κατάχρηση εξουσίας.

          Η γνώση της γνώσης και η σωστή πληροφόρηση, που συνιστούν τα κύρια όπλα άμυνας κατά της απόκρυφης και ιδιωτικής  πολιτικής, είναι δυσχερέστατα. Η διάγνωση της αλήθειας με απόλυτη ορθότητα υπερβαίνει τα γνωστικά όρια του ανθρώπου και κάθε  «αλήθεια» τελεί υπό προθεσμία διάψευσης. Η έγκυρη θεμελιωμένη επιστημονική γνώση κρίνεται βασική προϋπόθεση διαμόρφωσης της ελεύθερης πολιτικής βούλησης. Οι επιστήμονες, όμως, ως άτομα είναι εντεταγμένοι μέσα στην κοινωνία με πολλαπλές συγκρούσεις, αντιπαραθέσεις και πλουραλισμό και οι ίδιοι είναι μέρος της ενδοκοινωνικής σύγκρουσης. Δεν υπάρχει πιο ανέντιμη ακαδημαϊκή στάση από εκείνη που διεκδικεί απόλυτη πολιτική και κοινωνική ουδετερότητα σε κρίσεις για τα μεγάλα θέματα αξιών της ανθρώπινης συμβίωσης.

          Η ελευθερία του επιστημονικού λόγου κινδυνεύει, όταν η κοινωνική ένταξη του επιστήμονα αποκρύπτεται  περιορίζεται η προστατευτική λειτουργία της διαφάνειας. Ισχύει πάντα το πανάρχαιο ερώτημα, η δημοκρατία πρέπει να κυβερνάται από τους πολλούς δηλαδή την εκκλησία του Δήμου ή από τους σοφούς ή ισχύει εκείνο που ο Αριστοτέλης πίστευε: «εν μέρει άρχειν και άρχεσθαι»;

          Στη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη κατάσταση τα θέματα  δεν επιλύονται, αλλά κατά κοινή διαπίστωση προσεγγίζονται.  Κάθε απόλυτη γνωμάτευση γίνεται μάλλον από πολιτικό δόλο. Απαιτείται τελικά μια πολιτική και επιστημονική ευθύνη, που εδράζονται στην δημοκρατική συνείδηση των πολιτών και των αρχόντων. Από αυτή τη διαλογική σχέση αναδύεται σε μεγάλο βαθμό η απαιτούμενη αξιοπιστία ως προϋπόθεση δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών. Η ανάδυση εμπιστοσύνης  απαιτεί τόσο  τους επιστήμονες, όσο και τους άρχοντες, όπως και το μείζον μέρος των πολιτών να έχουν διαμορφωμένο ένα κοινό συναίσθημα του συν-ανήκειν σε σύνολο, το οποίο ολοκληρώνεται από εμάς και μάς φροντίζει με τις δυνατότητες που αναδύονται από την αρμονική σύνθεσή και λειτουργία του.

Όλα αυτά είναι θέματα ολιστικής παιδείας ( παιδαγωγίας – ανδραγωγίας). Πράγματι,  όταν μιλάμε για δημοκρατικές κοινωνίες αναφερόμαστε  όχι στη δημοκρατία ως καθεστώς, αλλά κυρίως  στη δημοκρατία ως πολιτισμό  και παιδεία, δηλαδή ως σύνολο παραστάσεων και αξιών που εκφράζει μια αντίληψη για την ύπαρξη της ζωής και του κόσμου. Υπό αυτήν την έννοια, η δημοκρατική παιδεία δεν πρέπει να συγχέεται με την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας ως πολιτικού καθεστώτος.

 Κοινωνίες με δημοκρατική παιδεία είναι εκείνες που οι συλλογικές παραστάσεις τους επικεντρώνονται στην αναγνώριση του ατόμου ως υπέρτατης αξίας. Υπάρχει σαφώς μια σχέση ανάμεσα στην πολιτική εγκαθίδρυση του δημοκρατικού καθεστώτος(λαϊκή κυριαρχία, αντιπροσωπευτική διακυβέρνηση, κράτος δικαίου) και στην ανάπτυξη της δημοκρατίας ως παιδείας. Ωστόσο, μπορεί να υπάρχει πολύ μεγάλη απόσταση, ενίοτε ολόκληρους αιώνες, ανάμεσα στην εγκαθίδρυση της δημοκρατίας ως καθεστώτος και στη διάδοση εντός της κοινωνίας των αξιών της δημοκρατικής παιδείας.

          Διαπιστώσεις

Tα μεγάλα κοινωνικά θέματα, όπως είναι η Δημοκρατία, δεν επιδέχονται μονοσήμαντες λύσεις, αλλά προσεγγίζονται με διαλογική σχέση πολιτικής και επιστημονικής ευθύνης, από την οποία αναδύεται η δημοκρατική ευθύνη. Η ικανότητα του συμμετέχειν   στη δημοκρατική ζωή της Πατρίδας  συνιστά αρετή, είναι θέμα παιδείας και αγωγής και  ευδοκιμεί, όπου επικρατούν το άριστον μέτρον, η ταπεινότητα ως αντίδοτο της αλαζονείας και η αποφυγή της δουλικότητας.

          Η δημοκρατική συμβίωση έχει από τη φύση της ένα βαθμό εντροπίας (αταξίας), που οφείλεται στο ότι αποδίδεται ένας βαθμός ατομικής ελευθερίας.  Η ενότητα του κοινωνικού σώματος αμφισβητείται διαρκώς, καθόσον στηρίζεται στη συνειδητή πειθαρχία και αυτοπειθαρχία. Η δημοκρατία δεν εξαντλείται στις εκλογές και στα κόμματα. Απαιτείται και η αέναη δημοκρατική παιδεία.

 Η εξουσία επικεντρώνεται σε  επιμέρους εξουσίες που εξισορροπούνται μεταξύ τους και οι ασκούντες την εξουσία είναι  εντολοδόχοι και όχι ανεξέλεγκτοι.

 Η βασική αρχή της ισότητας της ψήφου δεν συνιστά και απόλυτη ισότητα. Δεν είναι  ένα είδος ισοπεδωτικής ομοιομορφίας και πρέπει να θεωρηθεί ως ισονομία, ισοδυναμία και όχι ταυτοσημία και  κατάργηση της αριστείας.

Οι υπερβολικές υποσχέσεις  και οι φιλόδοξες διακηρύξεις συνήθως γίνονται αρεστές, αλλά  δύσκολα υλοποιούνται  και απογοητεύουν.      

        Συμπεράσματα

Η Δημοκρατία συνιστά την πιο λεπτή επινόηση του ανθρώπινου πνεύματος για την κοινωνική ζωή, καθόσον δημιουργεί συνθήκες αποκέντρωσης και διάχυσης της εξουσίας. Είναι το πιο αποτελεσματικό όπλο που έχει επινοήσει ο άνθρωπος για να αντιμετωπίσει την αφροσύνη και την αλαζονεία που παράγει κάθε υπερβολή.

Συνιστά το κορυφαίο πολίτευμα του άριστου μέτρου, της ταπεινότητας και της συμμετοχικότητας του ατόμου.  Είναι μια εξελικτική διαδικασία πάντα «εν κινήσει» που δεν είναι ολοκληρωμένη ποτέ. Συνιστά  τη ζωτική δύναμη(αρνητική εντροπία) κάθε κοινωνικού συνόλου. Πρέπει καθημερινά να αποδεικνύει ότι είναι «ζωντανή» και πάντα  ενεργή. Ως «ζωντανός» οργανισμός συνιστά μια αέναη διεργασία που μοιάζει με ροή ευθύνης σε ρόλο ενέργειας για την τήρηση της ζωντανής της Πολιτείας. Είναι ένα διαρκές άλγημα και πρόταγμα όλων των μελών της για να αποδώσει άνθη και καρπούς σε πεδία, όπως ήθη, ίσες ευκαιρίες και οι ανώτερες μορφές αλληλεπίδρασης των ανθρώπων, σε πεποιθήσεις και θρησκευτικά πιστεύω, σε κάθε πτυχή του δημόσιου και ιδιωτικού βίου.

Το δημοκρατικό ιδεώδες σημαίνει αυτοκυβέρνηση, ήτοι απαιτεί αυτοοργάνωση, αυτονομία, αυτοδιαχείριση και συν-ευθύνη στα πάντα. Απαιτεί πολίτες σώφρονες, αγαθούς ώστε να δικαιούνται μερίδιο στη διακυβέρνηση της χώρας. Απαιτεί περισσότερα από όσα είναι συχνά διατεθειμένοι να δώσουν οι πολίτες. Δεν σημαίνει μακαριότητα, ηρεμία, ακινησία και πλήρωση. Ποτέ οι δημοκρατικές κατακτήσεις δεν είναι απόλυτα προστατευμένες. Απαιτείται συνεχής ανησυχία και  ακοίμητη εγρήγορση. «Σε ένα κακό δημοκρατικό γίγνεσθαι ακόμη και οι ενάρετοι πολίτες δεν μπορούν να δρουν προς όφελος του συνόλου».

Σήμερα,  η παγκοσμιοποιημένη ποικιλόμορφη  δημοκρατία αντιμετωπίζει συνεχώς και νέους κινδύνους. Η ανθρώπινη προσωπικότητα έχει τεθεί   σε δεύτερη μοίρα έναντι του εμπορικού κέρδους. Η μαζική κουλτούρα έχει κυριαρχήσει της πνευματικής καλλιέργειας. Οι φοβερές ανισότητες σε συνδυασμό με την ακραία ατομοκρατία  ενισχύουν τη βαρβαρότητα. Η  αγωγή με την κάθετη διδασκαλική έννοια έχει χάσει σημαντικό μέρος από την αίγλη της και την ουσία της λόγω της οριζόντιας διάδοσης καταιγισμού πληροφοριών και μιμήσεων μέσω των κάθε είδος ΜΜΕ και διαδικτύου.

Εκτιμάται ως απόλυτα  επιτακτική μια κοπερνίκεια στροφή στην όλη παιδεία, ώστε να καλλιεργηθεί μεταξύ των πολιτών που λειτουργούν ως μέλη δημοκρατικής πολιτείας ένα πνεύμα αδελφοσύνης, όμοιο με εκείνο της μικροκοινωνίας, δηλαδή της Οικογένειας. Μόνον σε πνεύμα αδελφοσύνης  βρίσκουν νόημα και μπορούν να εξισορροπηθούν με  δίκαιο τρόπο οι αγεφύρωτες διασπαστικές τάσεις που προκαλούνται κατά την εφαρμογή της ατομικής ελευθερίας και  ισότητας ( βασικές αξίες της δημοκρατίας) και οι αντικρουόμενες συνιστώσες που ανακύπτουν, όπως η διαφορετικότητα, η ατομικότητα, η ταυτοσημία, η μη συγκρισιμότητα  και τόσα άλλα  ανθρώπινα δικαιώματα και αγαθά.  

Η Δημοκρατία συνιστά αειφόρο αξία!

Επίλογος

Με τις απόψεις και τις θέσεις που διατυπώθηκαν καταλήγουμε αβίαστα  ότι είναι αναγκαία μια διαρκής μέριμνα, φροντίδα και προσπάθεια  εκ μέρους όλων μας για μια πληρέστερη και δια βίου ολιστική παιδεία,  ώστε δια του παραδείγματος, της γνώσης  και της πειθούς να βοηθήσουμε τις νεότερες γενεές στην εμπέδωση του συνανήκειν, την αυτοπραγμάτωσή τους και τη σύμπραξη συμμετοχικής δημοκρατίας όλων των πολιτών.

                                                                                    Δημήτρης Κ. Μπάκας

                                                                                                    Σεπ. 2016

Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΚΙΒΩΤΟΥ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕNOΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ

Προοίμιο.

   Με τον  όρο ανάδυση, το αντίθετο της έννοιας κατάδυση (καταβύθιση μέσα σε υγρό) εννοούνται τα χαρακτηριστικά και οι ιδιότητες που προέρχονται από τη σύνθεση διαφόρων στοιχείων ή συστατικών, που συγκροτούν ένα όλον. Δεν ανάγονται, αποκλειστικά, στα χαρακτηριστικά και στις ιδιότητες των μεμονωμένων συστατικών. Δεν ταυτίζονται με τα αποτελέσματα, που είναι γραμμικές συνέχειες.  Δεν είναι επιφαινόμενα, ούτε εποικοδομήματα. Είναι ανώτερες ιδιότητες, που μπορούν να αναδρούν στα συστατικά προσδίδοντάς τους ιδιότητες του όλου. Προέρχονται από την αλληλεπίδραση της οργανωτικής σύνθεσης  του όλου.

 Όταν το κάθε συστατικό έχει τη σωστή αναλογία έχουμε αρμονική σύνθεση με άριστα αποτελέσματα. Κανένα συστατικό δεν κυριαρχεί, αλλά  συμμετέχει αναλογικά σε ελεύθερη σύνθεση. Άρωμα και ευαρέσκεια αναδύονται από την αρμονία. Η δυσοσμία και ο αφόρητος θόρυβος  κυριαρχούν σε περίπτωση αταξίας.

Κάποια παραδείγματα αρμονικής ανάδυσης θα μας πείσουν για την αξία τους:

Η μοσχοβολιά, η γλυκιά ευωδία, το ανάβλυσμα ενός λουλουδιού.

Η υπέροχη  μελωδία   μιας  μουσικής σύνθεσης.

Η μαγεία που εκπέμπουν τα χρώματα ενός ωραίου πίνακα ζωγραφικής.

Η αύρα που εκπέμπει μια προσωπικότητα με ευγένεια και σοφία.

Η ωραιότητα που μας γοητεύει χωρίς να  προκαλεί.

Ο πολιτισμός, η κουλτούρα, η ανάπτυξη ενός  λαού, μια ιδέα, το πνεύμα  κοκ.

Εισαγωγή.

Η Κιβωτός μας είναι ανάδυση που προέρχεται από ποικίλες αναδράσεις πολλών παραγόντων που έχουν ριζώματα στο Ανθρώπινο, Ελληνικό, Θρησκευτικό, Πολιτιστικό καταπίστευμα, όπως αυτό εμπλουτίσθηκε με τα μηνύματα του Διαφωτισμού, της νεωτερικότητας, της αστικής εποχής και το μαζικό χαρακτήρα της μετανεωτερικότητας μέχρι την εποχή μας. Η ίδρυση της Κιβωτού, ως ανάδυση προέκυψε κατά βάση από την σοβούσα Κρίση που μαστίζει την Πατρίδα μας τα τελευταία χρόνια, η οποία επιβεβαίωσε κατά τον πιο οδυνηρό τρόπο, ότι το βαθύτερο αίτιο είναι το τεράστιο έλλειμμα της ευρείας , μεθοδευμένης, Παιδείας, που αποσκοπεί στη συγκρότηση προσώπων, με συνείδηση του συνανήκειν.

Η θριαμβεύουσα τεχνολογία σε συνδυασμό με την άκρως εξειδικευμένη εκπαίδευση και η ταυτόχρονη θεοποίηση του χρήματος και του οικονομικού κέρδους ως ύπατη αξία συρρίκνωσε και ενίοτε μηδένισε την ανθρωπιστική παιδεία και αγωγή που αποβλέπουν στην ανάπτυξη της ανθρωπινότητας, ως ύπατης αξίας, μετέτρεψαν τον άνθρωπο σε «εργαλείο» παραγωγής κέρδους και καταναλωτικό ον. Έτσι, αδρανοποιήθηκαν όλες οι πηγές της ανθρώπινης καλλιέργειας και ταυτότητας, κλασσική φιλοσοφία, θρησκεία, ευγενής πολιτισμός .

Σύντομο χρονικό της ίδρυσης.

            Λονδίνο 1994.« Κύριε Πρόεδρε είστε αισιόδοξος για το μέλλον της Χώρας σας και εάν ναι, πού στηρίζετε την αισιοδοξία σας;». Ήταν η ερώτηση Άγγλου Δημοσιογράφου απευθυνόμενου στον νεοεκλεγέντα Πρόεδρο Μαντέλα. Η απάντηση τού ήδη θρύλου της Νοτιοαφρικανικής Ένωσης χωρίς κανένα δισταγμό: «ασφαλώς είμαι αισιόδοξος. Η τεράστια δύναμη της Χώρας μου είναι ο Λαός της». Ο Δημοσιογράφος ψέλλισε: « Μα πώς είναι  δυνατόν; Ο Λαός  μόλις τώρα απελευθερώθηκε!». Και απάντηση του Μεγάλου Ηγέτη ευθύτατη: «EDUCATION»!!

Λίγες μέρες αργότερα ακριβώς την ίδια απάντηση μας έδωσε σε αντίστοιχη ενημέρωση ο Πρόεδρος (Φιλόσοφος) του Μπαγκλαντές, σε  Ομάδα του Βασιλικού Κολλεγίου Στρατηγικών Μελετών Λονδίνου[RCDS].  Φυσικά, και οι δύο Ηγέτες γνώριζαν και είχαν πεισθεί ότι: «Η Παιδεία καθάπερ ευδαίμων χώρα πάντα τα αγαθά φέρει», που είπε ο Σωκράτης.

Το καταπίστευμα του Μεγάλου Εθνομάρτυρα Πρώτου Κυβερνήτη της Νεότερης Ελλάδας πλημμυρίζει το περιβάλλον της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων [ΣΣΕ]. Ο Καποδίστριας ίδρυσε με την ανάληψη της διακυβέρνησής του  το πρώτο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα της Ελλάδας και ονόμασε τους Μαθητές του ΕΥΕΛΠΙΔΕΣ ( ευ + ελπίδες, καλές ελπίδες, της Πατρίδας μας) προσβλέποντας σοφότατα ότι θα μπορούσαν να μεταλαμπαδεύσουν μέσω της Παιδείας την αγάπη προς την Πατρίδα σε βαθμό αυτοθυσίας. Αυτό συνιστά  ύπατο καταπίστευμα του Μεγάλου Οραματιστή: Η δημιουργία υπεύθυνων ελληνοπαίδων που θα άρουν στους ώμους τους το φορτίο δημιουργίας ευνομούμενου Κράτους. Και από τότε ο σοφός λαός θεωρεί ότι «Ο στρατός είναι το πιο καλό Σχολείο»! Αυτό, δυστυχώς, αμβλύνθηκε σημαντικά στην εποχή μας. Στη ΣΣΕ διατυπώθηκε το 1996 η μεθοδευμένη ευρύτατη Παιδεία, με τον όρο ανδραγωγία.(Το συνθετικό άνδρας με την έννοια του ανθρώπου, όπως ο Όμηρος το είχε εκφράσει: «Ζεύς Πατήρ ανδρών τε και Θεών». Η ανδραγωγία συνιστά την συνέχεια της Παιδαγωγίας, που συναποτελούν την Ολιστική Παιδεία. Είναι λέξη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, όπως  νηπιαγωγός, παιδαγωγός ανδραγωγός.

            Το 1997 προσκεκλημένοι της Σχολής επισκέφτηκαν και ενημερώθηκαν για το παιδευτικό έργο πέντε Μέλη της Ακαδημίας Αθηνών, τα οποία ομόφωνα διατύπωσαν την άποψη ότι όντως η ανδραγωγία συνιστά και το μεγάλο έλλειμμα στη Χώρα μας.(Σε άλλες Χώρες υπάρχουν ήδη Ινστιτούτα για την andragogy).Μέχρι το 2012 δημοσιεύθηκαν αρκετά άρθρα-μικρά δοκίμια με σχετικά θέματα, όπως: «Ο Εύελπις ως αειφόρος αξία», «Το καταπίστευμα του Καποδίστρια». «Το στρατεύεσθαι εν ειρήνη ως δημοκρατική αξία» κλπ. με σκοπό τη διάδοση της αξίας της παιδείας.

            Το 2012 μια άλλη σπουδαία συνιστώσα έλαβε χώρα. Μια ωραία σκέψη ήλθε από εκλεκτό συνάδελφο, που επί σειρά δεκαετιών ασχολείται με την πατριωτική δημοσιογραφία στη Θεσσαλονίκη. Προτάθηκε να αναληφθεί μια πρωτοβουλία ίδρυσης ενός «Πολιτιστικού Συλλόγου των Στρατιωτικών». Μια ιδέα να καταγράφεται και να προβάλλεται το έργο των στελεχών και μελών των οικογενειών των Ενόπλων Δυνάμεων. Η αντιπρότασή μας, που έγινε αποδεκτή, ήταν να δημιουργηθεί ένας «Πολιτισμικός Σύνδεσμος Ενόπλων Δυνάμεων» ευρύτερης μορφής και με σκοπό τη διάδοση της παιδείας που παρέχεται στις Παραγωγικές Σχολές. Δημοσιεύεται σχετικό άρθρο-δοκίμιο « Πολιτισμικός Σύνδεσμος Αποστράτων Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων, (Στρατηγός Γιάννης Μακρυγιάννης)». Συγκροτήθηκε τριμελής  Προσωρινή Διοικούσα Επιτροπή(ΠΔΕ) για την προεργασία της ίδρυσης.

Για ποικίλους λόγους η προσπάθεια καρκινοβατούσε μέχρι το 2014, οπότε  η Οικονομική Κρίση επιδείνωσε την κατάσταση στη Χώρα μας και βρέθηκαν αυθόρμητα ικανά στηρίγματα για περαιτέρω σύσταση του Φορέα. Την 17 Σεπ. 2014 έλαβε χώρα συγκέντρωση 37 μελών για συζήτηση, στην οποία η όλη προσπάθεια, παραλίγο, να ματαιωθεί λόγω μερικής ετεροδοξίας και ετερογονίας των σκοπών. Με τη θετική σύμπραξη ικανών στελεχών διευρύνθηκε σταδιακά και με μεθοδευμένες ενέργειες συντάχθηκαν η Ιδρυτική Διακήρυξη και το Καταστατικό. Πολλοί παράγοντες και ειδικά οι δημοσιεύσεις σε στρατιωτικά και μη  έντυπα, οι παροτρύνσεις προς φίλους και συναδέλφους ανέπτυξαν ένα θετικό κλίμα, το οποίο οδήγησε την 20 Μαΐου 2015 στην Ιδρυτική Συνέλευση με παρόντα και υπογράφοντα το Καταστατικό 133 ιδρυτικά μέλη και εκλέχθηκε το Προσωρινό Διοικητικό Συμβούλιο (ΠΔΣ). Με συλλογική  προσπάθεια υποβλήθηκε δεόντως και εγκρίθηκε το Καταστατικό και διαμορφώθηκε ο τελικός τίτλος: «ΚΙΒΩΤΟΣ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ» Δημοσιεύθηκαν άρθρα για τη διευκρίνιση όρων, όπως η ολιστική παιδεία και η ουσία   του πνευματικού έργου. Ιδρύθηκε το πρώτο Παράρτημα στην Θεσσαλονίκη.

Στις 6 Μαρτίου 2016 έλαβαν χώρα στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη οι αρχαιρεσίες, στις οποίες  προσήλθαν και γράφτηκαν νέα μέλη, οπότε ο αριθμός των μελών ξεπέρασε τα 200 εκλέχτηκε το τριετούς θητείας Διοικητικό Συμβούλιο.

Διευκρινίζεται ότι από το Καταστατικό προβλέπεται εγγραφή, ως μελών τόσο των αποστράτων όσο και ιδιωτών.

            Συμπεράσματα.

Η ίδρυση της Κιβωτού μας  είναι  συλλογικό αποτέλεσμα-ανάδυση που προέκυψε από την άμεση ανάγκη για κάλυψη, στο βαθμό του δυνατού του μεγάλου ελλείμματος της Χώρας , της Ολιστικής Παιδείας.

Η ουσία της Κιβωτού: Ο λογότυπός της είναι εύγλωττος.

Ο όρος Ολιστική Παιδεία σημαίνει την καθολική παιδεία, η οποία  υπηρετεί και συνθέτει ισότιμα και  τα τρία βασικά ενεργήματα του ανθρώπου: το σκέπτεσθαι, το συναισθάνεσθαι και το πράττειν, τα  οποία πραγματώνουν τις  τρεις θεμελιώδεις αξίες αντίστοιχα, ήτοι την Αλήθεια, το Κάλλος και το Αγαθό (αρετή). Μόνον με τη σύμμετρη σύνθεση των τριών αυτών αξιών ολοκληρώνεται ο άνθρωπος, ως πρόσωπο.

 Το «Ενόπλων Δυνάμεων» τέθηκε, καθόσον ουσιαστικά μόνον στα Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΣΕΙ)  θεμελιώνεται η Ολιστική Παιδεία δια της αγωγής, χωρίς υπερβολή!   Η λέξη «Κιβωτός» συμβολίζει την αναδυόμενη ύπατη αξία της ιερότητας, καθόσον στη σφαίρα της ιερότητας ανήκουν οι αρετές της εμπιστοσύνης, της πίστης, της φιλότητας και της αγάπης. Τέλος, η ρήση «…Περί Πάτρης» τέθηκε, καθόσον στην έννοια της  Πατρίδας κρυσταλλώνεται ό,τι αγιότερο και τιμιότερο συνέχει ένα σύνολο ανθρώπων. Ο γνώμονας και ο  ζωτικός ορίζοντας κάθε ανθρώπινης ύπαρξης και προσπάθειας.

Η αναγκαιότητα ίδρυσης της Κιβωτού διαπιστώνεται καθημερινά γύρω μας και σε κάθε βήμα μας. Απλούστατα, όλες οι κακοδαιμονίες της Χώρας μας οφείλονται κατά βάθος στο τεράστιο έλλειμμα της Ολιστικής Παιδείας. Από την παραβατικότητα, έως τη χυδαιότητα και τη διχοστασία, τον λαϊκισμό και την εκτεταμένη διαφθορά.

            Η ΚΙΒΩΤΟΣ συγκροτείται σε  Τομείς:

·         ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ- ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ και ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ.

·         ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ και  ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ.

·         ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ και ΤΕΧΝΩΝ.

·         ΑΓΩΓΗΣ και ΗΘΙΚΗΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ.

·          ΚΑΤΑΠΙΣΤΕΥΜΑΤΟΣ (ανθρώπινου, ελληνικού, θρησκευτικού).

·         ΕΡΕΥΝΑΣ και ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΝΕΩΝ ΙΔΕΩΝ.

Στόχοι (επιγραμματικά):

·         Καταγραφή  και ανάδειξη του έργου και της εθνικής κληρονομιάς προσώπων και Ιδρυμάτων με τη δημιουργία ξεχωριστών θυρίδων στον ιστότοπο της Κιβωτού.

·         Προσπάθεια στην προώθηση της έννοιας της Ολιστικής Παιδείας, αρχής γενομένης από τα ΑΣΕΙ.

·         Λειτουργία  Χώρου συνθετικής Σκέψης Ομάδων από Προσωπικότητες ποικίλων ειδικοτήτων  για τη μελέτη των τεράστιων σημερινών θεμάτων, τα οποία δεν μπορεί να συλλάβει  από όλες τις πλευρές ένας μεμονωμένος ανθρώπινος νους και η έκδοση αποφάνσεων με αντικειμενικό κύρος.

·         Δημιουργία πνευματικού δεσμού μεταξύ των μελών της Κιβωτού .

Βασικές Αρχές Λειτουργίας της Κιβωτού:

 Απαρέγκλιτη τήρηση των Βασικών Αρχών της Κιβωτού ήτοι:

·         Κατάθεση όλων των απόψεων και προτάσεων, χωρίς προσπάθεια επιβολής τους.

·         Οι αποφάνσεις θα εξάγονται ύστερα από δημιουργικό διάλογο, σε κλίμα αυθεντικότητας, κοσμιότητας , υπευθυνότητας και καλής πίστεως.

·         Πιστή τήρηση του χαρακτήρα της Κιβωτού, ως ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ, ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΟΥΜΕΝΗΣ και ΑΥΤΟΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗΣ  οντότητας .

·         Αποφυγή κάθε κομματικής ανάμιξης και επιρροής. Φυσικά, εννοείται ότι τα μέλη της έχουν τις προσωπικές πεποιθήσεις, που είναι απόλυτα σεβαστές. Θα είναι επιθυμητό και απόλυτα απαραίτητο μέλη της Κιβωτού να μπορούν να μεταλαμπαδεύουν τα παραγόμενα της Κιβωτού. Η Κιβωτός, όμως, πρέπει να παραμείνει αυστηρά το λίκνο της Ολιστικής Παιδείας  παρέχοντας βοήθεια στην ανάπτυξη του ανθρώπου, ως προσώπου, κορυφαίου όντος επί της Γης.

Επίλογος.

Απώτερο όραμα είναι να δημιουργηθούν οι ικανές και αναγκαίες συνθήκες για την ανάδυση της ύπατης ανθρώπινης ποιότητας, του ανθρώπινου πνεύματος και οι αποφάνσεις της Κιβωτού να τυγχάνουν ευρύτερης αποδοχής λόγω αντικειμενικότητας, αυθεντικότητας και πειστικότητας με γνώμονα το καλό της Πατρίδας μας. Κοντολογίς, η Κιβωτός Ολιστικής Παιδείας Ενόπλων Δυνάμεων θα αναδειχθεί μέσα από την ποιότητα του ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΗΣ.

Η Κιβωτός θα μπορούσε να θεωρηθεί ως η Κιβωτός του μέτρου,  της σύνθεσης του συνανήκειν και της ανθρώπινης προσωπικότητας μέσα σε έναν κατακλυσμό της υπερβολής, της ατομοκρατίας, του άκρατου  καταναλωτισμού.

Το εγχείρημα συνιστά πρόταγμα για το καλό της Πατρίδας μας και μπορεί να πετύχει, εάν η ποιότητα συνδυαστεί με τον μεγάλο αριθμό όσων, ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΡΥΤΕΡΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΑΣ πιστεύουν, ως αξία την εθελοντική συμμετοχικότητα.

                                                                          Μάρτιος 2016

                                 Πρόεδρος Κιβωτού Ολιστικής Παιδείας  Ενόπλων Δυνάμεων.

                                                           Δημήτριος Μπάκας

                                                             Αντιστράτηγος εα

                                               Επίτιμος Διοικητής ΣΔΑ και πρώην Διοικητής  ΣΣΕ

                                                    Διπλωματούχος ΕΜΠ- Πτυχιούχος Νομικής .

                                                      Μέλος ΕΕΤΕ και RCDS ΛΟΝΔΙΝΟΥ.

ΑΝΑΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΗΓΕΤΕΣ ! Του Δημήτρη Μπάκα.

ΠΡΟΟΙΜΙΟ.

Σύμφωνα με τον δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής  η μέση ποιότητα της ενέργειας ενός απομονωμένου συστήματος συνεχώς υποβαθμίζεται και μακροπρόθεσμα κάθε οργάνωση εξαφανίζεται. Οι δεσμοί ανάμεσα στα στοιχεία διαλύονται. Το σύνολο τείνει προς την ομοιομορφία των άτακτων κινήσεων, όπου η μόνη απομένουσα μορφή ενέργειας είναι η θερμότητα. Αυτό το φαινόμενο συνιστά την γνωστή  σε μας, ως εντροπία[αταξία]. Στα έμβια όντα, όμως,  συμβαίνει το εντελώς αντίθετο. Φαίνεται ότι δεν συμμορφώνονται στο νόμο αυτό: διατηρούν τη δομή τους άθικτη μέσα από τις μεταμορφώσεις. Εμπλουτίζονται αντί να φθείρονται. Και τούτο γιατί τα έμβια όντα δεν είναι απομονωμένα συστήματα, καθόσον επικοινωνούν με το περιβάλλον τους, με το οποίο ανταλλάσσουν ύλη, ενέργεια και πληροφορίες. Αποτελούνται από κύτταρα που αποκτούν την ικανότητα να διπλασιάζονται και να αναπαράγουν τα όμοιά τους δημιουργώντας την εντύπωση ότι αναδίδουν μια ζωτική δύναμη, την αρνητική εντροπία [ευταξία], την ορμή της ζωής, ως αποτέλεσμα μιας ασύλληπτα αρμονικής υπερπολυπλοκότητας εν αρμονία. Παύουν να αναπτύσσονται όταν επικρατήσουν συνθήκες αταξίας και γήρανσης , μη ανανέωσης των κυττάρων και μη αρμονικής εσωτερικής συνοχής και ένταξης στο περιβάλλον..

Ο πιο πολύπλοκος ζωντανός οργανισμός είναι ο ανθρώπινος, από την λεπτότατη λειτουργία του οποίου αναδύονται, κατ΄ άγνωστο μέχρι  τώρα τρόπο, οι  λεπτότατες αναδύσεις, η συνείδηση και το πνεύμα του ανθρώπου. Ακόμη, όμως, πιο πολύπλοκοι οργανισμοί είναι, φυσιολογικά, τα ανθρώπινα σύνολα, η οικογένεια, η φυλή, οι κοινότητες, τα κράτη κοκ από οποία αναδύονται κάθε λογής απρόσμενες, ως εάν θαύματα, αναδύσεις: οι επιστήμες, οι τέχνες και γενικότερα ο ανθρώπινος  πολιτισμός.

Το πιο κλασσικό ανθρώπινο σύνολο συνιστά ο Λαός. Όταν είναι εναρμονισμένος εσωτερικά με κοινές αξίες και εντεταγμένος στο περιβάλλον συνιστά ζωντανό οργανισμό και αναδίδει θετική ενέργεια. Άλλως βρίσκεται σε κατάσταση κατάπτωσης και εντροπίας, ήτοι φθοράς. Είναι ένα απλό  συνονθύλευμα. Ουσιαστικά χάνει την οντότητά του και καταρρέει. Τότε λέμε ότι βρισκόμαστε σε κρίση. Τότε τα άτομα αναζητούν τον ηγέτη, που θα αναλάβει τις ευθύνες για τη σωτηρία τους. Αυτό έγινε πολλές φορές στην ιστορία του ανθρώπου. Προσωπικότητες  μεγάλου κύρους κατόρθωσαν να ενώσουν τα άτομα, να δημιουργήσουν Λαό, ήτοι μια ζωντανή οντότητα από την οποία αναδύθηκαν δυνάμεις προόδου. Άπειροι, όμως,  λαοί  εξαφανίσθηκαν, λόγω έλλειψης συνοχής.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ.

Τα γεγονότα  μας δίνουν την εντύπωση, ότι επαναλαμβάνονται, αλλά αυτό είναι αυταπάτη, καθόσον οι συνθήκες δεν  είναι ποτέ ίδιες. Τα πάντα αλλάζουν και μάλιστα η ζωή πορεύεται  συνεχώς προς μια μεγαλύτερη πολυπλοκότητα. Οι συνθήκες, κατά τις οποίες οι άνθρωποι , χωρίς βούληση, ακολουθούσαν τους άρχοντές τους, που περιβάλλονταν από εξόχως υπεράνθρωπες, δήθεν, ικανότητες έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Από την εποχή του Διαφωτισμού και με αυξανόμενο ρυθμό οι αυθεντίες καταργούνται εν ονόματι της ισότητας,  τάση που τελικά  οδήγησε στο μηδενισμό της αξιοκρατίας. Ήδη η εξουσία πηγάζει από τον ίδιο τον άνθρωπο, ο οποίος αποφασίζει για την ζωή του  κινούμενος  κατά βάση στον  προσωπικό ζωτικό χώρο ενδιαφερόντων. Η έννοια του λαού, που πριν από δυόμιση χιλιάδες χρόνια συνιστούσε τον Δήμο, ως στοιχείο απόλυτα συγκεκριμένο, λόγω μικρών πληθυσμών των πόλεων– κρατών, σήμερα αλλοιώνεται και μαζί με αυτόν εκφυλίζεται και η έννοια της [άμεσης] Δημοκρατίας, το ανθρωπινότερο πολίτευμα, μέσα σε μια πλημμυρίδα ποικιλίας λαών με τεράστιες διαφορές. Ενώ οι διαστάσεις της Γης «μίκραιναν» αφάνταστα λόγω των τεράστιων επιτευγμάτων της τεχνολογίας στις επικοινωνίες και παράλληλα η θεϊκή εντολή «αυξάνεσθαι και πληθύνεσθαι και κατακυριεύσατε αυτής…» έχει ήδη, μάλλον, υλοποιηθεί, ένα απέραντο άγχος για το αύριο έχει καταλάβει τους  απανταχού συνανθρώπους μας. Η τύχη και η ευημερία  είναι συνυφασμένα άρρηκτα με τα όσα συμβαίνουν στην άλλη άκρη του πλανήτη μας.

Αρχηγοί που ελέγχουν,  εμπνέουν, καθοδηγούν και εξασφαλίζουν την ευημερία όλων, δεν γίνονται πια αποδεχτοί από άτομα που, με αυταπάτη  συνήθως, πιστεύουν ότι κατέχουν την όλη αλήθεια. Η έννοια του έθνους – κράτους  που δημιουργούσε μια ομογενή οντότητα με κοινά χαρακτηριστικά [γλώσσα , θρησκεία , καταγωγή κοκ] φαίνεται να αντικαθίσταται με μια μορφή κράτους με κοινές νομικές και πολιτικές αξίες, ήτοι ένα είδος συνύπαρξης με έναν «συνταγματικό πατριωτισμό».[Χάμπερμας].

Η Δημοκρατία λειτουργεί, όταν υπάρξει μια  κοινή βάση στον τρόπο του σκέπτεσθαι, του συναισθάνεσθαι και του πράττειν ενός σημαντικού ποσοστού πολιτών που θεωρείται κρίσιμο στην λήψη αποφάσεων τόσο για το ατομικό και προπαντός για γενικό καλό. Είμαστε υποχρεωμένοι να αναζητήσουμε ηγέτες, όχι για να σηκώσουν όλο το κοινωνικό φορτίο, απαλλάσσοντας τον πληθυσμό από κάθε ευθύνη, αλλά να μπορούν να ενεργούν ως ηγέτες, στα όποια καθήκοντα ασκούν και να συντονίζονται μεταξύ τους. Η κοινωνία απαιτεί όλη την κλίμακα ικανοτήτων, που συνθέτουν ένα σύνολο αρμονικό, από το οποίο να αναδύονται νέες ποιότητες που δεν τις έχουν τα μεμονωμένα μέλη- άτομα.

Η ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ,  ΩΣ ΑΡΕΤΗΣ.

Η ηγεσία δεν είναι ακριβώς, όπως το να σπουδάσει κάποιος την οποιαδήποτε επιστήμη, απλούστατα γιατί ο ανθρώπινος κόσμος δεν είναι  εύτακτος και προβλέψιμος,  όπως ακριβώς είναι ο φυσικός κόσμος, ούτε υπάγεται στους φυσικούς νόμους για όλα τα θέματα, λόγω της ανθρώπινης ιδιαιτερότητας να έχουμε δική μας ελεύθερη βούληση.

Η ηγεσία έχει πολλά στοιχεία που ανήκουν στη σφαίρα της Τέχνης.

 Σήμερα, σχεδόν όλοι οι ειδικοί συμφωνούν ότι οι ηγέτες διαμορφώνονται και δεν γεννιούνται έτοιμοι. Πιο συγκεκριμένα  μάλλον αυτοπραγματώνονται, παρά πλάθονται από τους εξωτερικούς παράγοντες. Επίσης, ότι κανένας ηγέτης δεν ξεκινάει να γίνει αποκλειστικά ηγέτης, αλλά μάλλον  διακατέχεται από τη σφοδρή επιθυμία να εκφράσει ολοκληρωτικά και ελεύθερα τον εαυτό του. Οι ηγέτες δεν θέλουν να αποδείξουν τον εαυτό τους, αλλά είναι προσκολλημένοι στο να τον εκφράσουν. Αυτή η διαφορά είναι σημαντική και κρίσιμη, γιατί αναδεικνύει ως ηγέτες εκείνους τους ολίγους που δύνανται να άγουν, από τους πολλούς που άγονται.

  Η διαδικασία να γίνει ένας ηγήτορας ταυτίζεται με εκείνη του να καταστήσει τον  εαυτό του μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Να δομήσει ένα ιδιαίτερο «είναι», το οποίο να είναι σε θέση να τον εκφράσει. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι εκφράζει τον εαυτό του, όπως τα ορμέμφυτά του τον οδηγούν, γιατί τότε άγεται από αυτά. Εναρμονίζει τον εαυτό του με το κοινωνικό σύνολο ακολουθώντας ενσυνείδητα τις κοινές αξίες που έχουν διαμορφωθεί στην ανθρώπινη πορεία. Κατά βάση μαθαίνει, με την ενσυνείδητη βούλησή του, έχοντας περάσει υποχρεωτικά, πριν φτάσει στην αυτονομία, από το βραχύ στάδιο ετερονομίας, κατά το οποίο έμαθε το «άρχεσθαι». [Ας θυμηθούμε το γνωμικό της ΣΣΕ: «άρχεσθαι μαθών άρχειν επιστήσει»].

Είναι αρετή η ηγεσία και μάλιστα πολυσύνθετη, καθόσον αναδύεται από την εναρμόνιση των βασικών αρετών, όπως της αντίληψης της πραγματικότητας, της συναισθηματικής καλλιέργειας και της ηθικής ακεραιότητας. Ο αυθεντικός ηγέτης γνωρίζει και ικανοποιείται να πράττει πρώτα το γενικό καλό και έπειτα το ατομικό.

Τα σπουδαιότερα  χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τον ηγέτη από τα λοιπά επαγγέλματα και λειτουργήματα συνοψίζονται στα παρακάτω:

·         Καινοτομεί και δεν αντιγράφει. Αναπτύσσει και δεν συντηρεί απλά.

·         Στηρίζεται και εμπιστεύεται τους ανθρώπους και δεν κολλάει στο σύστημα.

·         Εμπνέει και δεν αρκείται απλά στον έλεγχο.

·         Αναζητεί πρώτιστα το πώς και το πότε και όχι απλά το  τι και γιατί.

·         Οραματίζεται έναν ευρύ ορίζοντα, δεν αποφεύγει τα λάθη του και εκλαμβάνει την δυσκολία, ως πρόκληση.

·          Δεν είναι δημιούργημα απλής εκπαίδευσης. Αναπτύσσεται σταδιακά ακολουθώντας τα βασικά βήματα παιδείας για μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα.

·         Αυτοπροικίζεται με τις αρετές της αυτογνωσίας, της ορθής αντίληψης του όλου περιβάλλοντος. Διαθέτει αυξημένη ενσυναίσθηση.  Δρα με οδηγό το ένστικτο. Σέβεται τους οργανισμούς που ανήκει. Φέρνει τους ανθρώπους κοντά του εμπνέοντας εμπιστοσύνη με την ολοκληρωμένη προσωπικότητά του, με τη σταθερότητα στις αποφάσεις του που στηρίζονται στην αρμονία λόγων και πράξεων. Διακατέχεται από καθοδηγητικό πάθος και  τελικά σφυρηλατεί το μέλλον κινούμενος μέσα στο χάος.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ.

Η δημοκρατία είναι το πιο ευαίσθητο πολίτευμα που επινόησε η ανθρώπινη διάνοια. Συνιστά την πιο  λεπτή συλλογική ανάδυση, που προέρχεται από την αρμονική σύνθεση άπειρων παραγόντων. Επιτυγχάνεται σπάνια, όπως όλες οι υψηλές αναδύσεις [ πολιτισμός, αγάπη κοκ]. Απαιτεί ολιστική θεώρηση σχεδόν όλων των αξιών και την αναλογικά άριστη σύνθεσή τους. Πρέπει να συνδυασθούν ταυτόχρονα και αρμονικά η ισότητα , η ελευθερία, η αδελφοσύνη, η αξιοπρέπεια , η  προσωπική ιδιαιτερότητα, η ισονομία, η κοινή αλήθεια, η ευγένεια, η ενσυναίσθηση, η Οικογένεια, η Πατρίδα, η Θρησκεία  και τόσες άλλες αξίες, ώστε να αναδυθεί μια υγιής δημοκρατία. Η αποκλειστική επιδίωξη μιας μόνον αξίας οδηγεί στην καταστροφή της. Η πλήρης πχ. ισότητα οδηγεί στον μηδενισμό. Η άκρατη ατομική ελευθερία φέρνει την αναρχία , η έλλειψη αδελφοσύνης προκαλεί αδιέξοδα κοκ.

Η δημοκρατία απαιτεί πρόσωπα και όχι απλά άτομα. Ο άνθρωπος μόνον ως πρόσωπο μπορεί να μετέχει ενεργά στα σύνολα, καθόσον τότε και μόνον τότε μπορεί να αναλάβει τις ευθύνες των πράξεών του. Αυτό ακριβώς απαιτεί η δημοκρατία. Το κάθε μέλος της φέρνει ακεραία την ευθύνη των πράξεών του και δεν τις μεταθέτει στις πλάτες του άλλου ή τον ξένο παράγοντα ή σε έναν ηγήτορα.

Η δημοκρατία απαιτεί το άριστο[ αυτό που αρμόζει] μέτρο σε όλες τις συνιστώσες της. Κάθε υπερβολή είναι καταστροφική. Ακόμη και αυτή η «αδελφοσύνη» σε υπερβολή προκαλεί συσπειρώσεις, από τις οποίες αναδύονται μίση και έχθρες.

Τα άτομα με ολοκληρωμένη προσωπικότητα καθίστανται πρόσωπα και ικανά μέλη της δημοκρατίας και τότε απολαμβάνουν τα αγαθά της, καθόσον έχουν αποδεχθεί ενσυνείδητα και τις δεσμεύσεις της, ως προσωπικά τους  υποχρεωτικά καθήκοντα.

Οι κλασσικοί ηγέτες του παρελθόντος που θεωρούσαν τον λαό μια άβουλη μάζα  και ποίμνιό τους δεν μπορούν να ευδοκιμήσουν για μεγάλο χρόνο, γιατί προφανώς στηρίζονται σε ανακρίβειες και ψευδεπίγραφα χαρίσματα και είναι αρεστοί σε ανθρώπους που βλέπουν μόνον το ατομικό συμφέρον. Σύντομα προκαλούν την απογοήτευση και ο «λαός» αναζητεί άλλους ηγέτες που θα σηκώσουν την προσωπική ευθύνη του καθενός μας.

 Οι ηγέτες της εποχής μας και του μέλλοντος πρέπει να στηρίζονται στην αντικειμενική αλήθεια, να έχουν όραμα που να εμπνέει τις ψυχές των υγιών πολιτών και  να αφορά στο γενικότερο καλό.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ.

Οι Στρατιωτικοί Ηγήτορες συνιστούν ειδικοί κατηγορία, λόγω των ειδικών συνθηκών ενάσκησης των καθηκόντων τους. Γαλουχούνται  στα στρατιωτικά Σχολεία και δια βίου ηγούνται του πολυτιμότερου ανθρώπινου υλικού, της νεολαίας μας. Αναδεικνύονται, βασικά, στο πεδίο της μάχης, η σταδιοδρομία τους ταυτίζεται με την ίδια την ζωή τους αφοσιωμένοι στο ύπατο αγαθό της  ακεραιότητας της Πατρίδας μας.

Στην εποχή της ειρηνικής περιόδου και υγιούς Δημοκρατίας οι Ηγέτες δεν αναδεικνύονται, όπως σε ανώμαλες καταστάσεις μέσα από «ασύμμετρους» αγώνες πόλεων και βουνών. Αναφύονται στα κλασσικά φυτώρια ανατροφής σωστών πολιτών. Η υγιής Οικογένεια σε συνδυασμό με  το εύρυθμο Σχολείο  μέσα σε μια Κοινωνία που ενθαρρύνει την ανάδειξη των πιο ικανών, συνιστούν τους καλύτερους χώρους ανάπτυξης της υγιούς ανθρώπινης προσωπικότητας. Το οξυγόνο της ηγεσίας  είναι η  υγιής  και ευρεία αγωγή. Από τη διαδικασία αυτή αναδύονται πολλοί νέοι, οι οποίοι με την δική τους προσπάθεια αναδεικνύουν τις προσωπικές τους αρετές, ώστε να μπορούν να αποδώσουν δημιουργικό έργο από  ηγετικές ή διοικητικές θέσεις, αλλά προ παντός μπορούν, ως ελεύθεροι άνθρωποι, να επιλέγουν τους πλέον άξιους στις κύριες αποστολές του γενικού καλού.

 Κοντολογίς η ολιστική παιδεία διαπλάθει τους ηγέτες στις Δημοκρατίες, γιατί διαμορφώνει πολίτες με ολοκληρωμένη προσωπικότητα.

 Εκεί, κατά την άποψή μας πρέπει να στραφεί η προσπάθεια της Πολιτείας, αλλά και ΟΛΩΝ μας.

 Σε αυτόν τον σκοπό ευελπιστεί να βοηθήσει, με όσες δυνατότητες αποκτήσει, και η ΚΙΒΩΤΟΣ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ  ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ.

                                                                             Δημήτρης Μπάκας

                                                                              Ιανουάριος 2016